Gmina Dąbrowa Chełmińska
Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej
Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej

» Historia
» Statut
» Regulaminy
» Struktura
» Sukcesy

Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej
Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej
Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej
Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej
Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej
Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej
Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej




HISTORIA  BIBLIOTEKI

Dzieje biblioteki są odbiciem zarówno czasów jej świetności, jak i pełnych dramatyzmu, niekiedy tragicznych losów. Nieraz bardzo trudne jest ustalenie dokładnej daty rozpoczęcia działalności biblioteki ze względu na brak dokumentów. Bardzo często datę rozpoczęcia działalności przyjmuje się na podstawie pierwszego wpisu w księdze inwentarzowej, co okazuje się błędem. Data taka może funkcjonować jako umowna przez długie lata. Taka sytuacja miała miejsce w Gminnej Bibliotece Publicznej
w Dąbrowie Chełmińskiej. Oficjalnie w dokumentach podawano datę 24.04.1949 r. (pierwszy wpis do księgi inwentarzowej).
Informacje, które do mnie docierały sprowokowały mnie do poszukiwań w archiwach
i rozmów z osobami pamiętającymi lata okresu międzywojennego i powojennego.
Udało mi się opracować historię biblioteki i ustalić dokładną datę rozpoczęcia działalności.

Zaczątki  biblioteki na naszym terenie sięgają lat międzywojennych, a nawet wcześniejszych. Początkowo były to biblioteki Towarzystwa Czytelni Ludowych, organizacji założonej w 1880 r. w zaborze pruskim szerzącej oświatę wśród  ludu. Towarzystwo to działało do 1939 r.
W Dąbrowie Chełmińskiej znajdowała się filia, która dokonywała wymiany książek
w punktach znajdujących się w szkołach na terenie gminy, w ten sposób propagowano polską książkę np. w szkole w Gzinie, książki znajdowały się w 3 szafach,
a wypożyczaniem ich zarówno dzieciom jak i dorosłym zajmował się kierownik szkoły, pan Polikarp Borkowski.

W latach tych życie towarzyskie i kulinarne rozwijało się przez urządzanie amatorskich przedstawień teatralnych, koncertów itp.

Wybuch II wojny światowej przerwał działalność życia towarzyskiego i kulturalnego. Świadoma polityka germanizacyjna zniszczyła prawie wszystkie zasoby kulturalne.
W czasie okupacji hitlerowskiej książki uległy zniszczeniu, a biblioteki likwidacji.
Po wyzwoleniu, w bardzo trudnych warunkach, przystąpiono do organizowania bibliotek od podstaw. Na wstępie zabezpieczono znikome pozostałości po okupacji oraz zaapelowano do społeczeństwa o dobrowolne przekazywanie książek do użytku publicznego, ogłoszono zbiórkę książek pochodzących z przedwojennych bibliotek szkolnych. Do akcji tej włączyli się nauczyciele. Podjęta przez nich akcja była zaczątkiem bibliotek szkolnych i publicznych.


Od czerwca 1947 r. działało na terenie gminy Koło Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik”, którego założycielem i przewodniczącym był nauczyciel ze szkoły w Ostromecku, pan Władysław Lebelt. W latach 1946-1948 r. pełnił on funkcję radnego Gminnej Rady Narodowej, od 1947 r. do 1950 r. był członkiem Zarządu Gminy, a od stycznia 1948 r.
do 1951 r. był przewodniczącym Gminnej Komisji Oświaty i Kultury w Dąbrowie Chełmińskiej.

W dniu 1 maja 1948 r. pan Władysław Lebelt brał udział w uroczystości otwarcia  Biblioteki Gminnej w Dąbrowie Chełmińskiej, jako przewodniczący Komitetu Organizacyjnego tej uroczystości.
Jest to niezbity dowód, że Gminna Biblioteka Publiczna funkcjonowała już w 1948 r.  
Potwierdzają to również inne dokumenty odnalezione przeze mnie w archiwum:
-  Księga inwentarzowa zawierająca pieczęć Zarządu Gminy i Wójta Gminy
  B. Pietrkiewicza 10.06.1948 r., w której pod datą 31.05. 1948 r. dokonano wpisu
  59 książek. Książki te zostały przepisane do nowej księgi inwentarzowej pod datą
  24.04.1949 r. ze zmienionymi numerami.
-  Wyciąg z konta Zarządu Gminy w Dąbrowie Chełmińskiej z dnia 22.12.1948 r.,
  z którego wynika  m.in., że już 13.03.1948 r. dokonano wpłaty na zakup książek
  w wysokości 20.000 zł.

- Rachunki z dokonanych zakupów na rzecz Gminnej Biblioteki Publicznej w 1948 r.
Historia Gminnej Biblioteki Publicznej w Dąbrowie Chełmińskiej sięga więc roku 1948,
a jej korzenie lat międzywojennych.


Na przestrzeni działalności zmieniła się nazwa, struktura organizacyjna, funkcje
i zadania biblioteki.
Początkowo funkcjonowała jako Gminna Biblioteka Publiczna, od roku 1954 jako Gromadzka Biblioteka Publiczna.
Kolejna zmiana w strukturze administracyjnej państwa, dokonana w 1973 r. wpłynęła
na zmianę nazwy ponownie na Gminną Bibliotekę Publiczną.
Do 1975 r. biblioteka wchodziła w skład sieci bibliotek powiatu chełmińskiego.  
Od 1975 r. w wyniku likwidacji powiatów nadzór merytoryczny i instruktażowy nad biblioteką przejęła Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. dr. Witolda Bełzy
w Bydgoszczy.
Biblioteka przechodziła różnorakie okresy od pierwszych trudnych lat tworzenia
i organizowania sieci, poprzez stabilizację lat 70-tych i 80-tych do trudnych dla kultury lat 90-tych. Rozwój biblioteki był możliwy dzięki opiece państwa oraz życzliwości
i pomocy władz miejscowych.
Lata 90-te przyniosły nowe zmiany w strukturze bibliotek.
Na mocy ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawach kompetencyjnych, ciężar utrzymania i prowadzenia bibliotek spoczął na gminach w ramach zadań własnych.

W 1993 r. placówki biblioteczne na terenie gminy połączono z bibliotekami szkolnymi
i funkcjonują jako publiczno-szkolne a biblioteka przyjęła nazwę Gminna Biblioteka Publiczno-Szkolna.

Początkowo prowadzenie biblioteki zlecano pracownikom Urzędu Gminy.
Podpisy na dokumentach sugerują, że pierwszą osobą zajmującą się prowadzeniem biblioteki była nieżyjąca już  pani Pelagia Porzyńska. W latach 1950-1951 bibliotekę prowadziła pani Maria Bartkowska, następnie w latach 1952-1953 pani Halina Pałczyńska, w 1954 r. pani Józefa Medoń, a od 15.02.1955 r.- 31.12.1981 r. nieżyjąca już pani Halina Śliwińska (z domu Zielińska). Kierowała biblioteką ponad 26 lat.            Z powodu długotrwałej choroby z dniem 1 stycznia 1982 r. Przeszła na rentę inwalidzką. Od 15 lutego 1982 r. biblioteką kieruje pani Danuta Wędrowska – czyli ja.
             

W skład gminnej sieci bibliotecznej wchodzą:                                                  -Filia w Ostromecku.                                                                         Początkowo funkcjonował punkt biblioteczny, który od 16.01.1949 r. do 6.02.1950 r. prowadził pan Józef Pachota, następnie do roku 1956 pani Teresa Kocikowska, od 28.09.1956 r. pani Halina Bieńkowska (z domu Wójcikówna), która pracowała aż do 31.12.1997 r.                                                                                                Od 1.01.1998 r. placówkę tą, będącą obecnie Filią Gminnej Biblioteki Publiczno-Szkolnej w Dąbrowie Chełmińskiej, prowadzi pani Beata Adamiec.
                         Placówka ta jako Gromadzka Biblioteka Publiczna wchodziła w sieć Powiatowej Biblioteki Publicznej w Chełmnie, od 1973 r. jest filią biblioteki w Dąbrowie Chełmińskiej.              - Filia w Czarżu.                                                                              Początkowo funkcjonował punkt biblioteczny, który w 1950 r. prowadził nauczyciel 
pan Wojciech Marzec, w 1953 r. pani Regina Laskowska.                                        W 1957 r. powstała Gromadzka Biblioteka Publiczna, której prowadzenie zlecano początkowo pracownikom Urzędu. Na początku prowadziła bibliotekę pani Maria Lewińska, od 1.09.1959 r. pani Krystyna Pawłowska, w 1960 r. pani Zofia Kopaczewska (z domu Zielińska).                                                                                         Od 1.04.1961 r. do grudnia 1992 r. (przez ponad 30 lat) biblioteką kierowała pani Zenona Pawłowska.
Od 1.12.1992 r.  placówkę tą, będącą obecnie Filią Gminnej Biblioteki Publiczno-Szkolnej w Dąbrowie Chełmińskiej, prowadz pani Hanna Klarkowska. 
                    Gromadzka Biblioteka Publiczna w Czarżu tak jak w Ostromecku wchodziła w sieć Powiatowej Biblioteki Publicznej w Chełmnie, a od 1973 r. jest filią biblioteki w Dąbrowie Chełmińskiej.  

Gminna Biblioteka Publiczno-Szkolna w Dąbrowie Chełmińskiej finansowana z budżetu gminy, sprawuje dziś nadzór merytoryczny i udziela pomocy instruktażowej filiom bibliotecznym w Ostromecku i Czarżu.

Od grudnia 2005 r. Gminna Biblioteka Publiczno-Szkolna funkcjonuje jako samorządowa instytucja kultury posiadająca osobowość prawną.                                             
BAZA LOKALOWA
                                                                                           Pierwszy lokal Gminnej Biblioteki Publiczno- Szkolnej w Dąbrowie Chełmińskiej               o powierzchni 16 m² znajdował się w budynku Urzędu Gminy, późniejszym gabinecie Wójta Gminy, przy ul. Bydgoskiej 21.                                    
                  
W 1957 r. bibliotekę przeniesiono do prywatnego budynku państwa Haneltów, który znajdował się obok Urzędu Gminy, gdzie obecnie zlokalizowany jest przystanek PKS (budynku już nie ma). Zajmowała w nim pow. ok. 30 m².                                      Pod koniec listopada 1958 r. bibliotekę przeniesiono do lokalu w budynku prywatnym państwa Koszuckich przy tej samej ulicy. Pomieszczenie początkowo o pow. 28 m², powiększone o dodatkowy pokój – łączna pow. 32 m², biblioteka zajmowała do czerwca1988 r.                                                                                                 Dzięki pomocy dyrekcji Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy oraz instruktora WiMBP pana Daniela Rudnickiego Gminna Biblioteka Publiczna otrzymała wiosną 1988 r. pomieszczenia kontenerowe o pow. 68 m², w których prowadziła działalność do listopada 2002 r.                                                                       
Od listopada 2002 roku Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej prowadzi swoją działalność
w lokalu o powierzchni 143 m², w budynku przy ul. Bydgoskiej 19.
                      

Zmiany lokalowe nie ominęły filii bibliotecznych.
                                               W Ostromecku początkowo punkt biblioteczny był zlokalizowany u pani Teresy Kocikowskiej, następnie w świetlicy, która znajdowała się w budynku obecnego Ośrodka Zdrowia (pow. 38 m²). W 1979 r. biblioteka otrzymała lokal w budynku szkolnym          o pow. 54 m².                                                                                                   Od 27 stycznia 2007 r. Filia Gminnej Biblioteki Publiczno-Szkolnej w Ostromecku rozpoczęła funkcjonowanie w zmodernizowanym lokalu przy ul. Parkowej 1.     Adaptację pomieszczeń oraz wyposażenie lokalu zrealizowano w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwoju obszarów wiejskich 2004-2006".  
                                                           W Czarżu pierwszy lokal punktu bibliotecznego był w szkole. W 1955 r. Gromadzka Biblioteka Publiczna miała pomieszczenie w budynku prywatnym u państwa Gilów,
w którym znajdowały się również biura Gromadzkiej Rady Narodowej, obecnieul. Chełmińska. Następnie przy tej samej ulicy w budynku prywatnym u państwa Pietruszewskich w 2 pokojach o łącznej pow. 30 m².                                            
W 1979 r. już jako filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Dąbrowie Chełmińskiej otrzymała lokal przy tej samej ulicy w budynku Ochotniczej Straży Pożarnej o pow. 36 m², gdzie   funkcjonuje do dzisiaj.

Władze samorządowe naszej gminy mimo powszechnie występujących ograniczeń finansowych zachowały pełną sieć placówek, żadnej dotychczas nie zlikwidowano. Jednak ze względów ekonomicznych dokonano połączenia bibliotek publicznych ze szkolnymi w trzech największych miejscowościach gminy.

Dotychczasowy przychylny stosunek władz samodządowych pozwala sądzić, że nasze placówki znalazły trwałe miejsce w krajobrazie kulturalnym gminy.

                                                            Opracowała Danuta Wędrowska  







W obiektywie


Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej


Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej - czytelnia


Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej - czytelnia


Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej - biuro


Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej - biuro


Biblioteka w Dąbrowie Chełmińskiej - wypożyczalnia























 © 2011 Gminna Biblioteka Publiczno - Szkolna w Dąbrowie Chełmińskiej. Wszelkie prawa zastrzeżone.